معنای زیسته تدریس در شرایط بحران: پدیدارشناسی تجارب معلمان کلاس‌های چندپایه در مناطق روستایی و عشایری
کد مقاله : 1040-MGE8
نویسندگان
مهران عزیزی محمودآباد *1، نوید سبزعلی2، فاطمه رستمی3، سیروس زارعی4
1استادیار گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665. تهران. ایران.
2استادیار گروه آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665. تهران. ایران.
3دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدایی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
4دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده مقاله
این پژوهش در پی آن است تا با رویکردی پدیدارشناسانه، تجربه زیسته مواجهه با بحران در کلاس‌های چندپایه روستایی و عشایری و نحوه بازتعریف رسالت معلمی را به عنوان پناهگاه امید، تاب‌آوری جمعی و کنش اخلاقی واکاوی نماید. میدان پژوهش شامل معلمان چندپایه استان کهگیلویه و بویراحمد بوده است. در انتخاب مشارکت‌کنندگان از ترکیب نمونه‌گیری هدفمند و نمونه‌گیری نظری استفاده شد. تحلیل پدیدارشناختی نشان داد که تدریس در این مناطق، در تقاطع میان گسست‌های کالبدی-زیرساختی و بازتعریف مداوم معنای وجودی معلمی جریان دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تدریس در شرایط بحران، فراتر از یک فرایند فنی، کنشی تمام‌عیار در ساحت بقا، اخلاق و ایستادگی تاریخی برای حفظ پیوستگی حیات اجتماعی و روانی کودکان است. جوهره این تجربه در چهار محور بنیادین متبلور می‌شود: بازتعریف کالبد و هندسه آموزش از طریق تبدیل فضاهای بومی به کلاس درس و انطباق زمان آموزش با چرخه‌های زیستی و معیشتی؛ چرخش به پداگوژی بومی و کم‌فناوری با تکیه بر ابتکارات دست‌ساز و همیاری میان‌پایه‌ای در واکنش به شکست سیاست‌های تمرکزگرا و برخط؛ تحمل بار اگزیستانسیال و رنج ناشی از مسئولیت تام در مواجهه با انزوا و مطالبات صوری بوروکراسی که به زایش تاب‌آوری عمیق می‌انجامد؛ و نهایتاً دگرگونی هویت حرفه‌ای از یک نقش اداری به کنشگری اجتماعی و دفاع از کرامت انسانی در برابر نابرابری ساختاری. درمجموع، این یافته‌ها نشان می‌دهد که پایداری آموزش در این مناطق محصول عاملیت و جان‌فشانی فردی معلمان بوده و نیازمند بوروکراسی‌زدایی، به رسمیت شناختن این عاملیت بومی و بازطراحی نظام تربیت‌معلم بر پایه واقعیت‌های زیست‌بوم‌های محروم است.
کلیدواژه ها
شرایط بحران، پدیدارشناسی، تجارب معلمان، کلاس‌های چندپایه و روستایی و عشایری.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی